อั่งเปา เป็นของขวัญในทุกเทศกาล ทุกโอกาส ไม่ว่าจะเป็นงานมงคลแสดงความยินดี และแม้แต่ช่วงชีวิตประสบกับโชคไม่ดี อังเปายังเป็นเคล็ดที่ให้เพื่อเป็นเครื่องแสดงว่าชีวิตแต่นี้ไปจะได้พ้นจากความทุกข์ และพบกับเรื่องอันเป็นมงคล โดยเฉพาะ "วันตรุษจีน" ตามปฏิทินจันทรคติจีนถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ที่แท้จริงของชาวจีนทั่วโลก ก็นิยมการให้ อั่งเปา เช่นเดียวกัน
การให้อั่งเปาถือ เป็นสินน้ำใจ ประเพณีจีนโบราณจึงมักให้อั่งเปา เป็นของขวัญแก่คนรับใช้ที่ญาติมิตรให้นำของขวัญมามอบให้ เรียกว่า "ลี่" หรือ "จิ้งเส่อ" ซึ่งหมายถึง อาศัยแรงงาน หรือไหว้วานด้วยความนับถือ และเมื่อพูดถึงการให้อั่งเปาแล้ว ของมาควบคู่กันก็คงหนีไม่พ้น “ซองอั่งเปา” ซองแดงที่ไว้สำหรับบรรจุธนบัตร ส่วนเหตุผลที่ใช้สีแดงน่าจะสืบเนื่องมาจากพิธีกรรมต่างๆ ทางศาสนาและความเชื่อตั้งแต่สมัยโบราณที่ว่าสีแดงเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นมงคลยินดี จึงสังเกตได้ว่า ยิ่งเข้าใกล้ถึงวันตรุษจีนเมื่อไร ซองอั่งเป่า ยิ่งขายดิบขายดี แถมเดี๋ยวนี้มีดีไซน์สวยๆ ไว้ให้เลือกอย่างมากมาย
คุณพี เจ้าของร้านอัศวสุนทร ตลาดเทเวศน์ เล่าถึงยอดขายซองอั่งเปาช่วงวันตรุษจีนลดลงกว่าสมัยก่อนมาก ร้านตนขายซองอั่งเปาทุกปี ตนขายมาตั้งแต่เด็กแล้ว เพราะถิ่นเทเวศน์จะมีคนไทยเชื้อสายจีนอยู่เยอะพอสมควร ยิ่งช่วงสัปดาห์ที่เป็นวันตรุษจีนแล้วซองอั่งเปาจะยิ่งขายดีเป็นพิเศษ แต่ก็ไม่เท่ากับเมื่อหลายปีที่แล้ว
“ ในความคิดเห็นของผม คนเดี๋ยวนี้ให้ความสำคัญกับการให้ซองอั่งเปาลดน้อยลงกว่าเมื่อก่อนเยอะมาก อาจเป็นเพราะคนที่มีเชื้อจีนจริง ๆ เริ่มน้อยลง อีกอย่างคนสมัยใหม่เค้านิยมให้เงินกันสดๆ เลย ไม่ต้องใส่ซองให้ยุ่งยาก ผมว่าอีกหน่อยการใส่ซองอั่งเปาคงจะหายไปแน่นอน ซึ่งถ้าเป็นอย่างนั้นก็น่าเสียดายมาก เพราะการใส่ซองอั่งเปา ก็ถือเป็นวัฒนธรรมอย่างหนึ่งของคนเชื้อสายจีนนะ ถ้าจู่ๆ หายไปก็น่าเสียดาย”
“ยิ่งซองอั่งเปาตอนนี้มีแบบให้เลือกมากขึ้น เพราะบริษัทต่าง ๆ เค้าจะผลิตมาเพื่อรองรับผู้บริโภคมากขึ้น เพื่อให้ผู้บริโภคมีตัวเลือกที่หลากหลาย ซึ่งลูกค้าจะแบ่งเป็น 2 เกรด ถ้าเป็นลูกค้ารุ่นโบราณเลยรุ่นเก่า ๆ อายุประมาณ 50 ขึ้นไปก็จะเป็นแนวโบราณคือต้องมีคำภาษาจีนความหมายดี ๆ ทุกซอง แต้ถ้าเป็นคนรุ่นใหม่อายุประมาณ 30 ขึ้นไปจะเป็นแนวการ์ตูนเยอะ ๆ มีเหมือนกันที่ลูกค้ามาถามว่าคำนี้ ซองนี้ หมายความว่ายังไง เราเป็นคนขายก็ต้องอาศัยถามบริษัทผู้ผลิตแล้วก็จำไว้เพื่ออธิบายให้ลูกค้าทราบ ส่วนเรื่องราคาก็ไม่ถึงกับแพงมาก อยู่ที่ประมาณ 10- 30 บาทเท่านั้น”
ซีซี ตรีนุช ชัยศิริศรีสวัสดิ์ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ไชน่าเกิร์ล หนึ่งในคนไทยเชื้อสายจีนกล่าวถึง วันตรุษจีนกับซองอั่งเปาว่า“วันตรุษจีนก็เหมือนกับวันขึ้นปีใหม่ของคนจีนค่ะ คนจีนเค้าจะมีการไหว้บรรพบุรุษ จากนั้นก็มีการแจกอั่งเปาหรือแต๊ะเอียให้กัน ส่วนใหญ่ถ้าเราอยู่ในวัยเรียน ผู้ใหญ่จะให้อั่งเปาค่ะ แต่ถ้าเราทำงานแล้วก็จะไม่ได้ เพราะเค้าจะถือว่าเรามีเงินเดือนแล้ว ต้องเป็นคนให้อั่งเปาบ้าง”
“จริงๆ แล้วการให้อั่งเปานั้น ซีซีเองก็ไม่ได้รู้ความหมายที่แน่ชัดนะ ว่าให้ทำไม.. เพื่ออะไร เกิดมาเห็นการให้แบบนี้แล้ว มันเป็นเหมือนวัฒนธรรมของคนเชื้อสายจีนที่ทำต่อๆ กันมา ซีซียังได้ยินมาว่าถ้าเราได้อั่งเปาแล้ว เราต้องใช้ ห้ามเก็บไว้เด็ดขาด ยิ่งวันตรุษจีนในแต่ละปี ซีซีจะได้อั่งเปาถึงหลักหมื่นเลยก็มี ซึ่งพี่น้องหรือญาติของซีซีจะชอบกันมาก นอกจากวันตรุษจีนเราได้รวมญาติแล้ว ยังของขวัญเป็นเงินอีกด้วย”
ซีซีเล่าต่อถึงการเลือกซื้อซองอั่งเปาของครอบครัวเธอ
“เรื่องของซองอั่งเปานั้น ซีซีเห็นนะว่าตอนนี้เค้าก็ขายอยู่หลายแบบมาก แต่ละแบบก็ทำออกมาสวยทั้งนั้น แต่สำหรับที่บ้านของซีซีเขาจะไม่ได้ยึดติดอะไรมาก แค่เป็นซองสีแดงก็พอ แต่ที่บ้านซีซีเนี่ยเค้าจะเน้นเรื่องของสีมากกว่า เพราะเค้าเชื่อว่าสีแดงเป็นสีมงคลสำหรับคนจีน วันนั้นก็จะใส่เสื้อสีแดงกันทั้งบ้าน แถมต้องเป็นของใหม่ด้วยนะ ซีซีเนี่ยชอบมากเลย เพราะจะได้เสื้อใหม่ ๆ ทุกวันตรุษจีนเลย”
“ในเรื่องนี้ซีซีว่ามันเป็นความเชื่อส่วนบุคคลนะ ไม่ถือว่าเป็นเรื่องงมงายอะไร ถ้าทำแล้วไม่ได้แย่สำหรับตัวเองมากก็น่าจะทำให้ผู้ใหญ่เค้าสบายใจดีกว่า อย่างความเชื่อที่ว่า วันตรุษจีนต้องเอาส้มใส่ถุงสีแดงไปให้ผู้ใหญ่ จะถือว่าเป็นสิริมงคล เป็นการแสดงความเคารพต่อผู้ใหญ่ แล้วท่านก็จะให้อั่งเปากลับมา มันก็ถือเป็นวัฒนธรรมที่ซีซีเห็นมาตั้งแต่เด็กแล้ว”
ซึ่งนอกจากซองอั่งเปาที่มาควบคู่กับวันตรุษจีนแล้ว สินค้าใหม่ในปีนี้ยังมีพวกบัตรอวยพรแบบต่างๆ และรูปตัวการ์ตูน ถูกดีไซน์มาให้ทันสมัยโดนใจคนจีนรุ่นใหม่ ให้ซื้อหากันไปติดเพื่อเป็นสิริมงคลในวันตรุษจีนอีกด้วย
การให้อั่งเปาถือ เป็นสินน้ำใจ ประเพณีจีนโบราณจึงมักให้อั่งเปา เป็นของขวัญแก่คนรับใช้ที่ญาติมิตรให้นำของขวัญมามอบให้ เรียกว่า "ลี่" หรือ "จิ้งเส่อ" ซึ่งหมายถึง อาศัยแรงงาน หรือไหว้วานด้วยความนับถือ และเมื่อพูดถึงการให้อั่งเปาแล้ว ของมาควบคู่กันก็คงหนีไม่พ้น “ซองอั่งเปา” ซองแดงที่ไว้สำหรับบรรจุธนบัตร ส่วนเหตุผลที่ใช้สีแดงน่าจะสืบเนื่องมาจากพิธีกรรมต่างๆ ทางศาสนาและความเชื่อตั้งแต่สมัยโบราณที่ว่าสีแดงเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นมงคลยินดี จึงสังเกตได้ว่า ยิ่งเข้าใกล้ถึงวันตรุษจีนเมื่อไร ซองอั่งเป่า ยิ่งขายดิบขายดี แถมเดี๋ยวนี้มีดีไซน์สวยๆ ไว้ให้เลือกอย่างมากมาย
คุณพี เจ้าของร้านอัศวสุนทร ตลาดเทเวศน์ เล่าถึงยอดขายซองอั่งเปาช่วงวันตรุษจีนลดลงกว่าสมัยก่อนมาก ร้านตนขายซองอั่งเปาทุกปี ตนขายมาตั้งแต่เด็กแล้ว เพราะถิ่นเทเวศน์จะมีคนไทยเชื้อสายจีนอยู่เยอะพอสมควร ยิ่งช่วงสัปดาห์ที่เป็นวันตรุษจีนแล้วซองอั่งเปาจะยิ่งขายดีเป็นพิเศษ แต่ก็ไม่เท่ากับเมื่อหลายปีที่แล้ว
“ ในความคิดเห็นของผม คนเดี๋ยวนี้ให้ความสำคัญกับการให้ซองอั่งเปาลดน้อยลงกว่าเมื่อก่อนเยอะมาก อาจเป็นเพราะคนที่มีเชื้อจีนจริง ๆ เริ่มน้อยลง อีกอย่างคนสมัยใหม่เค้านิยมให้เงินกันสดๆ เลย ไม่ต้องใส่ซองให้ยุ่งยาก ผมว่าอีกหน่อยการใส่ซองอั่งเปาคงจะหายไปแน่นอน ซึ่งถ้าเป็นอย่างนั้นก็น่าเสียดายมาก เพราะการใส่ซองอั่งเปา ก็ถือเป็นวัฒนธรรมอย่างหนึ่งของคนเชื้อสายจีนนะ ถ้าจู่ๆ หายไปก็น่าเสียดาย”
“ยิ่งซองอั่งเปาตอนนี้มีแบบให้เลือกมากขึ้น เพราะบริษัทต่าง ๆ เค้าจะผลิตมาเพื่อรองรับผู้บริโภคมากขึ้น เพื่อให้ผู้บริโภคมีตัวเลือกที่หลากหลาย ซึ่งลูกค้าจะแบ่งเป็น 2 เกรด ถ้าเป็นลูกค้ารุ่นโบราณเลยรุ่นเก่า ๆ อายุประมาณ 50 ขึ้นไปก็จะเป็นแนวโบราณคือต้องมีคำภาษาจีนความหมายดี ๆ ทุกซอง แต้ถ้าเป็นคนรุ่นใหม่อายุประมาณ 30 ขึ้นไปจะเป็นแนวการ์ตูนเยอะ ๆ มีเหมือนกันที่ลูกค้ามาถามว่าคำนี้ ซองนี้ หมายความว่ายังไง เราเป็นคนขายก็ต้องอาศัยถามบริษัทผู้ผลิตแล้วก็จำไว้เพื่ออธิบายให้ลูกค้าทราบ ส่วนเรื่องราคาก็ไม่ถึงกับแพงมาก อยู่ที่ประมาณ 10- 30 บาทเท่านั้น”
ซีซี ตรีนุช ชัยศิริศรีสวัสดิ์ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ไชน่าเกิร์ล หนึ่งในคนไทยเชื้อสายจีนกล่าวถึง วันตรุษจีนกับซองอั่งเปาว่า“วันตรุษจีนก็เหมือนกับวันขึ้นปีใหม่ของคนจีนค่ะ คนจีนเค้าจะมีการไหว้บรรพบุรุษ จากนั้นก็มีการแจกอั่งเปาหรือแต๊ะเอียให้กัน ส่วนใหญ่ถ้าเราอยู่ในวัยเรียน ผู้ใหญ่จะให้อั่งเปาค่ะ แต่ถ้าเราทำงานแล้วก็จะไม่ได้ เพราะเค้าจะถือว่าเรามีเงินเดือนแล้ว ต้องเป็นคนให้อั่งเปาบ้าง”
“จริงๆ แล้วการให้อั่งเปานั้น ซีซีเองก็ไม่ได้รู้ความหมายที่แน่ชัดนะ ว่าให้ทำไม.. เพื่ออะไร เกิดมาเห็นการให้แบบนี้แล้ว มันเป็นเหมือนวัฒนธรรมของคนเชื้อสายจีนที่ทำต่อๆ กันมา ซีซียังได้ยินมาว่าถ้าเราได้อั่งเปาแล้ว เราต้องใช้ ห้ามเก็บไว้เด็ดขาด ยิ่งวันตรุษจีนในแต่ละปี ซีซีจะได้อั่งเปาถึงหลักหมื่นเลยก็มี ซึ่งพี่น้องหรือญาติของซีซีจะชอบกันมาก นอกจากวันตรุษจีนเราได้รวมญาติแล้ว ยังของขวัญเป็นเงินอีกด้วย”
ซีซีเล่าต่อถึงการเลือกซื้อซองอั่งเปาของครอบครัวเธอ
“เรื่องของซองอั่งเปานั้น ซีซีเห็นนะว่าตอนนี้เค้าก็ขายอยู่หลายแบบมาก แต่ละแบบก็ทำออกมาสวยทั้งนั้น แต่สำหรับที่บ้านของซีซีเขาจะไม่ได้ยึดติดอะไรมาก แค่เป็นซองสีแดงก็พอ แต่ที่บ้านซีซีเนี่ยเค้าจะเน้นเรื่องของสีมากกว่า เพราะเค้าเชื่อว่าสีแดงเป็นสีมงคลสำหรับคนจีน วันนั้นก็จะใส่เสื้อสีแดงกันทั้งบ้าน แถมต้องเป็นของใหม่ด้วยนะ ซีซีเนี่ยชอบมากเลย เพราะจะได้เสื้อใหม่ ๆ ทุกวันตรุษจีนเลย”
“ในเรื่องนี้ซีซีว่ามันเป็นความเชื่อส่วนบุคคลนะ ไม่ถือว่าเป็นเรื่องงมงายอะไร ถ้าทำแล้วไม่ได้แย่สำหรับตัวเองมากก็น่าจะทำให้ผู้ใหญ่เค้าสบายใจดีกว่า อย่างความเชื่อที่ว่า วันตรุษจีนต้องเอาส้มใส่ถุงสีแดงไปให้ผู้ใหญ่ จะถือว่าเป็นสิริมงคล เป็นการแสดงความเคารพต่อผู้ใหญ่ แล้วท่านก็จะให้อั่งเปากลับมา มันก็ถือเป็นวัฒนธรรมที่ซีซีเห็นมาตั้งแต่เด็กแล้ว”
ซึ่งนอกจากซองอั่งเปาที่มาควบคู่กับวันตรุษจีนแล้ว สินค้าใหม่ในปีนี้ยังมีพวกบัตรอวยพรแบบต่างๆ และรูปตัวการ์ตูน ถูกดีไซน์มาให้ทันสมัยโดนใจคนจีนรุ่นใหม่ ให้ซื้อหากันไปติดเพื่อเป็นสิริมงคลในวันตรุษจีนอีกด้วย
